บทความนี้ post ลง facebook เมื่อวันที่ 16 Dec 2021 => link
พอดีมี comment มาถามว่า chia blockchain มันดีกว่า blockchain เจ้าอื่นๆ ตรงไหน … อะไรที่ทำให้เรามาสนใจใน chia blockchain กันน่ะ … เป็นคำถามที่ผมคิดว่าน่าสนใจมากๆ
ก่อนอื่นต้องบอกก่อนว่านี้เป็น personal opinion - ความคิดเห็นส่วนตัว ไม่ใช่ fact - ความจริง .. แต่ความคิดเห็นนี้ “อาจจะ” เป็นความจริงก็ได้ อยู่ที่วิจารญาณของผู้อ่านน่ะครับ …
สำหรับ chia blockchain ผมขอแยกออกมาเป็น 3 ประเด็นคือ
1) farming/mining
2) การเอา blockchain ไปใช้
3) ทีมพัฒนา
เราลองมาเจาะลึกที่ล่ะเรื่อง
การ farming/mining หรือการทำ consensus เพื่อที่จะพิสูจน์ว่าใครควรจะเป็นคนยืนยัน block ที่เกิดใหม่ … คนที่สามารถยืนยันได้ก็จะได้รางวัลเป็นเหรียญของ blockchain นั้นๆ
BTC และ ETH จะใช้ Proof of work - PoW
ETH2 จะใช้ Proof of Stack - PoS
SOL ใช้ Proof of History -PoH
XCH ใช้ Proof of Space and Time - PoST
POW หมายถึงใครที่มีกำลังการคำนวณที่สูงที่สุดก็จะมีโอกาสที่ชนะ … และในการคำนวณแต่ล่ะครั้งก็จะใช้พลังงานไฟฟ้ามหาศาล ซึ่งผมไม่ขอลงในรายละเอียดเพราะเราทราบกันดีอยู่แล้วในเรื่องนี้ …
PoW นอกจากเรื่องของพลังงาน … ในความเห็นของผมคือ
1 hardware ที่ใช้ในการทำ consensus มีราคาสูง และตกรุ่นอยู่เรื่อยๆ ทำให้คนที่ทำการขุด ถ้าอยากจะชนะต้องเปลี่ยน hardware เป็นประจำแม้ว่าการใช้งานยังไม่ถึงอายุการใช้งานของมันก็ตาม และจะกลายเป็น e-waste ในที่สุด
2 เนื่องจาก PoW ของ BTC จะใช้ transaction แบบ UTXO ซึ่งมีความปลอดภัยสูงในการปลอมแปลง block แต่ก็ต้องแลกมากับการใช้เวลาตรวจสอบนานด้วยเมื่อกัน … ทำให้ transaction ของ BTC จึงใช้เวลานานมากกว่าจะ complete
สำหรับ PoS จะเป็นการใช้ทรัพยสินมาวางเป็นหลักประกันในการทำ consensus ดังนั้นจึงไม่ได้ใช้การคำนวณอีกต่อไปจึงประหยัดพลังงานในการทำ consensus …. แต่ในความเห็นส่วนตัวของผม มันก็ไม่เป็น decentralize อยู่ดีเพราะถ้าคนที่ร่ำรวยเอาทรัพย์สินของเขามาวางเพื่อให้ stack สูงกว่าคนอื่นที่ร่ำรวยน้อยกว่า มันก็จะเป็นการผูกขาดคนได้รางวัลอยู่เพียงผู้เดียว … และถ้าผมเข้าใจไม่ผิด hardware ในการขุด ETH จะไม่สามารถขุด ETH2 ได้ … เราต้องยกชุด hardware ใหม่สำหรับการขุด ETH2
สำหรับ PoH คือการทำ consensus จาก transaction ของ blockchain ในอดีต มีข้อดีสามารถทำ transaction ได้ถึง 50,000 transaction ใน 1 วินาทีซึ่งนับได้ว่าสูงมากๆ แต่การที่จะเป็น validator ของ PoH ไม่ง่ายดังนั้น blockchain จึงไม่เป็นอิสระจาก Solana และจำนวน validator ยังคงมีจำนวนที่น้อยเมื่อเทียบกับ blockchain เจ้าอื่นๆ … และนี้ก็หมายถึงถ้า network ของ SOL มีปัญหา อาจจะทำให้ blockchain ของ SOL ประสบปัญหาได้เหมือนกัน (อันนี้เป็นความเข้าใจของผม ถ้าท่านใดเห็นแย้งสามารถ comment ได้น่ะครับ … ผมจำได้ว่าอ่านเจอที่ไหนสักที จำไม่ได้)
สำหรับ PoST นอกจากเรื่องพลังงาน นี้เป็นความเห็นของผม
1 มันคือระบบลอตเตอรี่ที่ไม่มีการผูกขาด … การที่เรามี farm ขนาดเล็ก เราก็สามารถถูกรางวัลได้เทียบเท่ากับเจ้าของ farm รายใหญ่ … และนี้จึงเป็นการกีกกัน “นายทุน” ออกจากระบบ เพราะ การที่ลงทุนไปเยอะๆ ไม่ได้หมายความว่าเราจะได้ผลตอบแทนอย่างที่หวัง … จึงเป็นการแข่งขันที่เท่าเทียม คนที่มีเงินเยอะอาจจะมี plot จำนวนมากแต่ก็ไม่ได้การันตีว่าจะมีรายได้มากกว่าคนที่มีจำนวน plot น้อย
2 hardware ที่ใช้ farm นอกจากกินพลังงานน้อยแล้วยังประมวลผลน้อยด้วย ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องเป็น hardware ที่ hi-so ... ขนาด raspberry pi 4 ตัวเดียวก็สามารถทำ farm ได้แล้ว
3 และเพราะ hardware ที่ราคาถูกจึงมีคนรัน full node ได้ง่ายขึ้น ทำให้ปัจจุบัน chia blockchain มี full node มากกว่าสามแสน node และการที่มี full node จำนวนมากจึงทำให้เป็น decentralize และมีความปลอดภัยสูงมาก
หนึ่งในเงื่อนไขที่ Chia Network กำลังทำร่วมกับ World Bank คือ การพลักดันเศรษฐกิจในกับกลุ่มประเทศยากจนในแอฟริกา โดยการสนับสนุนให้ทำ farm chia … ถ้าติดตามข่าวจะรู้ว่า Chia Network ร่วมมือกับ Seagate กับ WDC สร้างองค์กรที่ชื่อว่า circulardrives ที่จะนำ HDD มา recycle แล้วเอาไปบริจาคให้กับกลุ่มประเทศยากจนเพื่อทำ farm chia
หัวข้อต่อไปเรื่องของการนำ blockchain มาใช้
1 blockchain ในปัจจุบัน มี SOL กับ ETH ที่เอา blockchain มาใช้ประโยชน์ได้จริงๆ แต่ส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องของ financial กับ entertainment เช่น NFT, DeFi … แต่สำหรับ chia มีการเอา blockchain มาใช้กับ application อื่นๆ เช่น project climate warehouse ของ World Bank ซึ่งเป็น use case ที่ไม่เกี่ยวกับ financial … project นี้จะให้ประเทศสมาชิกรายงานการลด CO2 ผ่าน chia blockchain แล้วให้ farmer อย่างเราๆ เป็นคนทำ consensus … ถ้า project นี้สำเร็จ เราจะมี use case อีกจำนวนมากที่ไม่จำเป็นต้องเป็น application แบบ financial
2 blockchain ต่างๆ มีการสร้างเหรียญแต่ก็ไม่มีการบริโภคเหรียญทำให้เหรียญมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น … จึงมีการใช้เหรียญในการเป็นค่า gas บ้าง ค่า fee บ้าง ซึ่งไม่ได้ทำให้เกิดประโยชน์ใดๆ … เหรียญบางเหรียญอย่าง ETH เพื่องป้องกันเหรียญล้นโลกก็ burn เหรียญทิ้งไปเลย … แต่สำหรับ chia จะสังเกตุเห็นว่า ทุกครั้งที่มีการสร้าง singleton จะต้องมีเสียค่าใช้จ่ายเป็นหน่วย mojo … ลองจินตนาการเมื่อ application มีมากขึ้นจะมีการสร้าง singleton หรือสร้าง CAT มากขึ้น จะมีการบริโภค XCH มากขึ้นตามไปด้วย … นั้นหมายความว่า XCH ที่ถูกผลิตก็จะถูกนำมาใช้งานเหมือนพวกน้ำมัน ที่ขุดเอามาแล้วเอามาใช้งานจริงๆ
Gene เคยบอกว่า pre farm ของ Chia Network เมื่อระบบ custody สำเร็จจะมีการเอา pre farm มาใช้แต่ไม่ได้เอามาใช้โดยการขาย XCH … แต่จะเอามาทำอย่างอื่น … นั้นหมายความว่า XCH จะสามารถ “ทำประโยชน์” ได้จริงๆ ซึ่งแตกต่างจากเหรียญอื่นๆ ที่ต้องขายออกมาเป็น $ เท่านั้น
จริงๆ มีอีกน่ะ เช่น
- chialisp กับ ERC20,
- chia blockchain ไม่มีใครสามารถเป็นเจ้าของ,
- protocol ต่างๆ ที่ Chia Network เป็นคนกำหนด แต่ให้คนอืนลงมาเล่น .. คือเป็นคนกำหนดกติการแต่ player กลับเป็นคนอื่น เช่น pool protocol ..
แต่เอาไว้แค่นี้ก่อนเดียวจะยาวไป
หัวข้อต่อไป ทีมงานพัฒนา
1 ถ้าติดตาม Chia Network มาตั้งแต่แรกเราจะพบนักพัฒนาของ chia เยอะมาก โดยมีการแบ่งหน้าที่ ชัดเจน เช่น JM ดูเรื่องการ plot, Justin ดูเรื่องการ farm และ pool protocol, Matthew ดู chialisp
… เมื่อเปรียบเทียบกับ blockchain เจ้าอื่นๆ ผมไม่แน่ใจว่าเราจะสามารถรู้ได้ไหมว่า ใครกำลังทำอะไร ได้ละเอียดเท่า chia … สำหรับ Chia Network ถ้าไม่อยู่ในชั้นความลับ เขาก็จะ update ตลอดเวลาว่ากำลังทำอะไรอยู่ … ลักษณะการทำงานแบบนี้เสมือนเราเป็นพนักงานของ Chia Network .. เวลามีปัญหาก็จะ update ทันทีว่า ปัญหาคืออะไร แล้วจะแก้ปัญหายังไง … ทำให้ farmer/developer รับรู้ status อยู่ตลอดเวลา
2 Chia Network จะ public knowledge ออกมาเยอะมาก แล้วมี keybase เพื่อไว้ตอบปัญหาโดยเฉพาะ ถ้าเราติดปัญหาก็ยังสามารถไปถามที่ keybase หรือชุมชนต่างๆ ตาม discord … สำหรับ developer บางคนเช่นผม … มันจึงเป็นเรื่องที่ “สนุก” มากกว่าเรื่องของการทำกำไรจากการทำ farm
3 เคยมีคนบอกว่า farmer ทำงานให้ Chia Network ฟรีๆ … ทุกๆ อย่างที่ farmer ทำก็เพื่อความสำเร็จของ Chia Network .. ซึ่งผมบอกได้เลยว่า “ไม่จริง” Chia Network กับ farmer ต้องเดินไปด้วยกัน Chia Network จะสำเร็จได้ต้องมี farmer สนับสนุนเพราะไม่เช่นนั้นจำนวนของ full node จะลดลง … ในทำนองเดียวกัน farmer ก็ต้องพึ่งพา Chia Network ให้ช่วยพลักดัน chia blockchain ให้สามารถนำไปใช้ทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน ...
ครับ … และอย่างที่บอก นี้เป็น personal opinion ไม่ใช่ fact … ผมไม่สามารถ ชี้ชัดไปได้เลยว่า chia คือ blockchain ที่ดีที่สุด …แต่ทั้งหมดคือเหตุผลที่ทำให้ผมหลงรัก chia … และก็ไม่ได้สนใจในราคาของ chia จะขึ้นหรือจะลง … ผมขอเวลาจนถึง Mar 2024 ซึ่งจะครบสามปีที่ mainnet release เป็นตัวตัดสินว่า personal opinion ของผมจะกลายเป็น fact หรือเปล่า
ขอบคุณทุกท่านที่ติดตาม … happy farming ครับ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น